ललितपुर, शंखमुल ।
“हामी विद्यार्थीका लागि विद्यालय ज्ञान आर्जन गर्ने स्थान मात्र होइन, यो त अनुशासन, संस्कार र जीवन जिउने कला सिक्ने दोस्रो घर हो । जब घर र विद्यालयबीच बलियो सहकार्य हुन्छ, तब मात्र विद्यार्थीको सर्वाङ्गीण विकास सम्भव हुन्छ ।”
ललितपुरको शंखमुलस्थित लिटिल फ्लावर पब्लिक स्कुलको अभिभावक दिवसको मञ्चबाट कक्षा ९ की छात्रा प्रविना श्रेष्ठले जब यी शब्दहरू उच्चारण गरिन्, तब हलमा उपस्थित अभिभावक र शिक्षकहरूको तालीले हल गुञ्जायमान भयो । प्रविनाको यो मन्तव्यले आधुनिक शिक्षाको वास्तविक मर्मलाई मात्र छोएको थिएन, बरु विद्यालय र घरको सम्बन्धलाई जीवन्त रूपमा व्याख्या गरेको थियो ।
विद्यार्थीको आत्मविश्वास र विद्यालयको प्रयास
अभिभावक दिवसको अवसरमा आयोजित उक्त समारोहमा विद्यार्थीहरूले देखाएको उत्साह लोभलाग्दो थियो । प्रविनाले आफ्नो मन्तव्यमा शिक्षकहरूको समर्पण र अभिभावकको निरन्तर साथप्रति कृतज्ञता प्रकट गर्दै भनिन्, “हाम्रो प्रतिभा र सपनालाई बुझेर माया, त्याग र प्रेरणा दिनुभएकोमा हामी आभारी छौँ । आज हामीले प्रस्तुत गरेका कार्यक्रमहरू तपाईंहरूकै विश्वास र प्रोत्साहनको परिणाम हुन् ।”
छोटो समयको तयारीमा विद्यार्थीहरूले देखाएको यो निखारता पछाडि विद्यालयको ठुलो मेहनत लुकेको थियो । विद्यालयकी प्रिन्सिपल जिनु महर्जनका अनुसार विद्यार्थीहरूले मात्र एक हप्ताको तयारीमा यी सांस्कृतिक कार्यक्रमहरू प्रस्तुत गर्न सफल भएका हुन् । “हामी विद्यार्थीको केवल शैक्षिक नतिजामा मात्र होइन, उनीहरूको चौतर्फी विकासका लागि निरन्तर प्रयासरत छौँ,” प्रिन्सिपल महर्जनले जानकारी दिइन् ।
घर: बालबालिकाको पहिलो पाठशाला
कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि एवं चर्चित लेखक, अभिभावक शिक्षा अभियन्ता तथा बालमनोवैज्ञानिक परामर्शदाता दामोदर न्यौपानेले शिक्षाको जग घरमै हुने कुरामा जोड दिनुभयो । उहाँले अभिभावकहरूलाई सम्बोधन गर्दै भन्नुभयो, “बालबालिकाको पहिलो पाठशाला घर नै हो । त्यसैले घरमा हामीले कस्तो शिक्षा र वातावरण दिइरहेका छौँ भन्ने कुरामा गम्भीर हुनुपर्छ ।”
न्यौपानेले प्रत्येक अभिभावकले बालमनोविज्ञान बुझ्न जरुरी रहेको बताउँदै बालबालिकाको विकासका विभिन्न चरणहरूका बारेमा प्रशिक्षण शैलीमा प्रकाश पार्नुभयो । उहाँले सुनौला हजार दिनदेखि प्रारम्भिक बाल्यअवस्था, उत्तर बाल्यअवस्था हुँदै किशोर अवस्थासम्म पुग्दा बालबालिकामा देखिने संवेग र व्यवहारहरू फरक हुने भएकाले सोही अनुसारको मनोविज्ञान बुझ्न अभिभावकहरूलाई आग्रह गर्नुभयो । विकासको प्रत्येक चरणमा देखिने फरक संवेग अनुसार नै बालबालिकाको मनोविज्ञान पनि फरक हुने हुँदा उनीहरूको विकासको चरण बुझ्न र सोही अनुरुप व्यवहार गर्न आवश्यक रहेको उहाँले स्पष्ट पार्नुभयो ।
सहकार्यको सन्देश
लिटिल फ्लावर पब्लिक स्कुलको यो अभिभावक दिवस केवल एउटा औपचारिक कार्यक्रम मात्र रहेन, बरु यसले विद्यालय, विद्यार्थी र अभिभावकबीचको त्रिकोणात्मक सम्बन्धलाई अझ मजबुत बनाउने काम गर्यो ।
प्रविना श्रेष्ठको आत्मविश्वासपूर्ण मन्तव्य, प्रिन्सिपलको नेतृत्वदायी भूमिका र विज्ञ दामोदर न्यौपानेको मनोवैज्ञानिक परामर्शले एउटै निष्कर्ष निकाल्यो— विद्यार्थीलाई असल नागरिक बनाउन किताबको ज्ञानसँगै संस्कार, अनुशासन र अभिभावकीय प्रेमको समिश्रण अनिवार्य छ । जब विद्यालय ‘दोस्रो घर’ बन्छ र घर ‘पहिलो पाठशाला’ बनेर उभिन्छ, तब मात्र प्रविनाहरूले देखेको सपनाले सार्थकता पाउनेछन् ।
