केशवप्रसाद चौलागाईं
त्वं माता सर्वदेवानां तब च यज्ञस्य कारणम्।
त्वं तीर्थ सर्वतीर्थानां नमस्तेस्तु सदानघे।।
हे पापरहिते! तपाई समस्त देवताहरुको जननी हुनुहुन्छ ,तपाई नै यज्ञको कारण हुनुहुन्छ ,तपाई समस्त तीर्थहरुको महातीर्थ हुनुहुन्छ ,तपाईलाई सदैव नमस्कार गर्दछौं भन्ने प्रार्थनाले गाइको महत्त्व बुझ्न सहज बन्दछ।सनातन हिन्दू धर्ममा गाइको पूजा आराधना विशेष रुपले हुनाका साथै आशिर्वचनहरुमा समेत प्रयोग हुदै आएको छ।
नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च।
जगद्धिताय कृष्णाय गोविन्दाय नमो नमः।।
नमो गोभ्यःश्रीमतीभ्य : सौरभेयीभ्य एव च।
नमो ब्रह्मसुताभ्यश्च पवित्राभ्यो नमो नम: ।।
प्रत्येक शुभकार्यमा ब्राह्मणहरु द्वारा प्रदान गरिने आशिर्वचनमा समेत गौ माताको उच्चारण हुने मन्त्र परम्पराले गौ संस्कृतिलाई जीवन्त बनाउदै आइरहेको छ।यिनै गौ माताको कृपा स्वरुप वहाको गोबरबाट उत्पन्न हुनु भएकी गोमा ब्राह्मणीको कथा श्रीस्वस्थानी कथामा पाइनुले गौ माता र श्रीस्वस्थानीको सम्बन्ध स्पष्ट हुन आउदछ।भगवान गणेशको आशिर्वाद बाट गोमा ब्राह्मणीका पिता शिवभट्ट ब्राह्मण ले सुनको लड्डु प्राप्त गरि नित्य स्नान गरे पश्चात् खुब दान दिन थाले।पुनः सन्तान प्राप्तिका लागि भगवान श्रीगणेशको साधना गरेर भगवान गणेशको दर्शन र आशिर्वाद प्राप्त गरि वहाको सल्लाह अनुरुप गौ माताको सेवा गरि वहाको गोबर बाट गोमा बाह्मणीको उत्पत्ति भएकोले गौमाताको पूजा आराधना श्रीस्वस्थानी स्थानमा पूण्यदायक रहेको छ।गाइको गोबर बाट उत्पत्ति भएकोले वहाको नाउँ गोमया बाट गोमा रहन गयो ।
भगवान गणेशको आशिर्वादले शिवभट्ट ब्राह्मण गरिब बाट धनी बन्नुका साथै सन्तान पनि पाउन सफल हुनु भएको तथ्यले गणेशअथर्वशिर्ष पूजन तथा साधना फलदायी मानिन्छ ।ॐ नमस्ते गणपतये।त्वमेव प्रत्यक्षं तत्वमसि।त्वमेव केवलं कर्तासि।त्वमेव केवलं धर्तासि।त्वमेव केवलं हर्तासि।त्वमेव सर्वं खल्विदं ब्रह्मासि।तवं साक्षादात्मसि नित्यम्।।भन्दै प्रारम्भ गरिने गणेश अथर्वशिर्षको पूर्ण पाठ र हवन साधनाले भगवान गणेश प्रशन्न भइ धन र सन्तान प्राप्तिको मार्ग खुल्दछ।भगवान इन्द्र सहित देवताहरुको अनुरोध अनुरुप भगवान शिवले गोमा ब्राह्मणीलाइ श्राप दिइ दु:ख भोग्नुपरेको तथ्यलाइ हृदङ्गम गर्दै इन्द्र भगवानको प्रशन्नताका लागि पनि प्रार्थना गर्नु आबश्यक देखिन्छ ।ॐ यो वै रुद्रःस भगवान यश्चेन्द्रस्तस्मै वै नमो नमः।।अर्थात जो रुद्र हुनुहुन्छ ,वहानै भगवान हुनुहुन्छ र वहानै इन्द्र हुनुहुन्छ ,वहालाइ बारम्बार नमस्कार गर्दछु भन्ने शिवअथर्वशिर्षको मन्त्रले भगवान शिव र इन्द्रलाइ प्रसन्न बनाउन मद्दत पुग्दछ।साथै निम्न मन्त्रहरु द्वारा इन्द्रको स्तुतिले स्वराज्यको प्राप्ति समेत हुन जानेछ।
इत्था हि सोम इन्मदे ब्रह्मा चकार वर्धनम्।
शविष्ट वज्रिन्नोजसा पृथिव्या निः शशा अहिर्मचन्ननु स्वराज्यम्।
हे वज्र धारण गर्ने शक्तिशाली इन्द्रदेव! ब्रह्मनिष्ठहरु द्वारा प्रदान गरिएका दिव्य गुणले सम्पन्न सोमरस पान गरेर तिमीले आफ्नो उत्साह बढायौ।आफ्नो सामर्यले देव समुदायको हानि गर्ने दुराचारीलाइ मारेर पृथ्वीबाट हटाइ दियौं भन्ने ऋगवेदको मन्त्रको भावार्थले इन्द्रको प्रशन्नताबाटै स्वराज्यको प्राप्ति सम्भव हुने स्पष्ट हुन आउछ ।इन्द्रको वाहन मानिने हात्तीले नवराज ब्राह्मणलाई माला लगाइ दिएर लावण्य देशको राजा बनाइ दिएको प्रसंगले हरिहरको आशिर्वाद इन्द्रको वाहन हात्ती मार्फत पुर्ण भएको देखिन्छ।आ यद् वामीय चक्षसा मित्र वयं च सुरय: ।”व्यचिष्ठे वहुपाय्ये यतेमही स्वराज्ये।” अर्थात विस्तृत र वहुमतद्वारा जस्को पालन हुन्छ त्यस्तो स्वराज्य शासनमा जनताको भलाइ का लागि लागि रहौ भन्ने ऋगवेदको भनाइले प्रजातन्त्र ,राष्ट्रियता र समावेशी सिद्धान्तलाई सम्बोधन गर्दै वर्तमान राजनीतिक अन्योलतालाई मार्गदर्शन गर्न सक्नेछ ।एवं प्रकार भगवान गणेशको साधना,गौमाताको आराधना तथा सेवा,भगवान हरिहरको स्तुति तथा श्रीस्वस्थानीको व्रत कथा श्रवणका प्रभावले नवराजले स्वराज्य प्राप्ति गरेको यश प्राचीन लावण्य देश स्थित शालिनदी पूण्यदायक रहेको छ।शालिनदी माथि पुर्व भागमा प्रारम्भ गरिएको गौ प्रार्थना तथा सेवा,यज्ञ हवन पूजन तथा स्वराज्य भागवत ले दैवी र मानविय प्रयास मार्फत सुशासन र समृद्धिको मार्गदर्शन गर्नेछ ।शान्ति र सुशासनका कानुनी अभ्यासलाई शास्त्रीय नैतिक महत्त्व प्रदान गर्दै विश्वसनीय बनाउनेछ।सृष्टि र शासकीय कथा समेटिएको श्रीस्वस्थानी कथा अमुर्त सम्पदाको रुपमा विश्वमा प्रभाव जमाउदै सौम्यशक्तिको रुपमा नेपाल भूमि लाई गौरव तुल्याउने प्रमुख केन्द्र बन्नेछ ।विद्वतवर्गको नियमित प्रवचन,भक्तिसंगीत तथा सत्संगले भक्तिका साथै ज्ञान पक्ष पनि सशक्त बन्दै जानेछ ।सृष्टि र शासनको अध्यन केन्द्र बन्नेछ ।सम्वाद,वविधता र विकास को सांस्कृतिक केन्द्र बन्नेछ ।युगवोध साहित्य ,कला र विज्ञान विकास संस्थाको सतप्रयास सबै क्षेत्रमा सार्थक बन्नेछ ।
