काठमाडौं- काठमाडौंको सबैभन्दा भव्य सांस्कृतिक पर्व इन्द्रजात्रा सुरु भएको छ। हजारौँ भक्तजन, दर्शक र पर्यटकको सहभागिता रहने यस पर्वको बाहिरी व्यवस्थापनको जिम्मा सम्हालिरहेका गणपति लाल श्रेष्ठले वेदान्त प्रेससँग विशेष संवादमा तयारीको बहुआयामिक पक्षहरू स्पष्ट पारे ।
सुरक्षा र सुव्यवस्था: बहु-निकायको समन्वय
श्रेष्ठका अनुसार, आठ दिनसम्म चल्ने जात्राको अवधिमा सुरक्षा व्यवस्थापन अत्यन्त संवेदनशील ढंगले गरिएको छ। नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी, महानगर प्रहरी बल र ट्राफिक प्रहरीको संयुक्त प्रयासमा ४८ वटा ड्युटी पोइन्टमा परिचालन गरिएको छ। उपाकुका दिन कान्तिपुर नगरीमा भक्तजनको परिक्रमा व्यवस्थापनका लागि विशेष घेरा लगाइनेछ।
रथयात्रा: श्रद्धा र रणनीतिक संयोजन
२१, २२ र २६ गतेका रथयात्रा दिनहरूमा तीनवटा रथलाई स्कटिङ गर्ने प्रहरी टोली, रेडक्रसको स्वास्थ्य सहायता, घमाः टोलीको सञ्चालन, स्वयंसेवक र नेपाल स्काउटको सक्रियता रहनेछ। विद्युत् र केबल व्यवस्थापनमा नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको टोलीले रथ अघि तार हटाउने र पछि पुनः जडान गर्ने जिम्मा लिएको छ।
विपद् व्यवस्थापन: सतर्कता र सेवा
मोबाइल मेडिकल टोली, स्वयंसेवक, स्थानीय अस्पतालका डाक्टर-नर्सहरू परिचालित हुनेछन्। नेपाली सेनाले स्ट्रेचरसहितको प्राथमिक उपचार टोली परिचालन गर्दैछ। जोखिमयुक्त स्थानहरूमा पूर्वसतर्कता अपनाइएको छ।
सहभागिता र समावेशिता: सबैका लागि जात्रा
७४ संघसंस्थाको सहकार्यमा पानी, शौचालय, ज्येष्ठ नागरिकका लागि बत्ती व्यवस्थापन, रथ तान्न आउने भक्तजनका लागि खुला प्राथमिकता दिइएको छ। पत्रकार र सञ्चारकर्मीका लागि त्रैलोक्यनारायण मन्दिर नजिक विशेष स्थान तोकिएको छ भने जनप्रतिनिधि र पाहुनाका लागि माजुदेगमा व्यवस्था गरिएको छ।
बाजाखल र युवापिँढीको ऊर्जा
बाजाखल व्यवस्थापनमा संयोजक पञ्च महर्जनको नेतृत्वमा युवापिँढीको सक्रियता उल्लेखनीय छ। लगभग ४०० स्वयंसेवक र हजारौँ सुरक्षाकर्मी परिचालित छन्।
परम्परा र प्रविधिको समन्वय
गणपति लाल श्रेष्ठको भनाइले स्पष्ट पार्छ—इन्द्रजात्रा केवल सांस्कृतिक उत्सव मात्र होइन, यो व्यवस्थापन, समर्पण र सहकार्यको उत्कृष्ट उदाहरण हो। परम्पराको आत्मा जोगाउँदै आधुनिक संयोजनमार्फत यो पर्वलाई अझ सुरक्षित, समावेशी र भव्य बनाउने प्रयास प्रशंसनीय छ।
वेदान्त दृष्टिकोण
इन्द्रजात्राको व्यवस्थापनमा गणपति लाल श्रेष्ठ लगायतले देखाएको समर्पण र समन्वय वेदान्त दृष्टिकोणबाट हेर्दा कर्मयोगको उत्कृष्ट उदाहरण हो। बाहिरी व्यवस्थापनमा संलग्न सबै निकाय, स्वयंसेवक र समुदायले आफ्नो-आफ्नो धर्म निर्वाह गर्दै जात्रालाई सफल बनाउने प्रयास गरिरहेका छन्—जसले गीता अनुसार “कर्ममा अधिकार छ, फलमा होइन” भन्ने भावलाई जीवन्त बनाउँछ। जात्राको मूल उद्देश्य—आस्था, स्मृति र समर्पण—सिर्जना, संरक्षण र सहकार्यमार्फत प्रकट हुँदैछ। यसरी इन्द्रजात्रा केवल सांस्कृतिक उत्सव होइन, आत्मिक चेतनाको सामूहिक अभ्यास पनि हो, जहाँ प्रत्येक व्यक्ति आफ्नो भूमिका निभाउँदै समष्टिको कल्याणमा योगदान दिइरहेको छ।