काठमाडौ,११ भदौ ।
कुनै समय थियो—जब पशुपतिनाथको परिसर तीजको दिन स्त्रीहरूको आस्थाले भरिएको हुन्थ्यो। लोग्नेमान्छेहरूलाई प्रवेश निषेध थियो, र गुह्येश्वरीको लाइन एयरपोर्टको डाँडोसम्म पुग्थ्यो। त्यो दृश्य मात्र होइन, त्यो भावनात्मक ऊर्जा, त्यो श्रद्धा, त्यो सामूहिक उपस्थिति नै हरितालिका तीजको आत्मा थियो।
तर आज ?
शनिवारको दिन पशुपति परिक्रमा गर्दा पनि त्यो भीड, त्यो आस्था, त्यो सनातनी सुवासिनीहरूको उपस्थिति देखिएन । के हरायो? किन हरायो?
तीजको मर्म: दर होइन, उपवासको तप
आज तीजको दर खाने कार्यक्रम एक महिना अघिदेखि सुरु हुन्छ। भोज, फोटोशूट, सजावट—सबै छ। तर त्यो मूल मर्म, त्यो उपवास जसले पतिको आयु वृद्धि, सुख-समृद्धिको कामना गर्छ, त्यो तपस्या हराउँदै गएको छ।
हरितालिका तीज केवल हिन्दू महिलाहरूको पर्व होइन—सर्वधर्मका स्त्री जातिहरूको पनि अन्तर्मनको चाहना हो: प्रेम, सुरक्षा, दीर्घ जीवन। तर त्यो चाहना आज व्यापारिक शैलीमा रूपान्तरण हुँदैछ।
सनातनी सुवासिनीहरूको अनुपस्थिति: चिन्ताको विषय
पण्डित रामचन्द्र तिमल्सिनाको प्रश्न गम्भीर छ—सनातनी सुवासिनीहरू किन कम देखिन्छन्?
के यो आधुनिकताको प्रभाव हो ?
के यो परम्परालाई “पुरानो” ठान्ने प्रवृत्ति हो?
के हामीले धर्मलाई केवल उत्सवको रूपमा सीमित गर्यौं ?
भिमेश्वर प्रांगणबाट उठेको चिन्तन
कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिका वडा नं १, सुवेडी गाउँको भिमेश्वर प्रांगणमा बसेर उठेको यो चिन्तन केवल एक व्यक्तिको होइन—यो सनातन संस्कृतिको आत्मचिन्तन हो ।
हामीले धर्मलाई केवल कर्मकाण्डमा सीमित पार्न थालेका छौं। त्यो भाव, त्यो श्रद्धा, त्यो आत्मिक समर्पण हराउँदै गएको छ।
सनातनीहरूको पुनर्जागरण आवश्यक छ
हरितालिका तीज केवल दर खाने पर्व होइन। यो स्त्री शक्ति, प्रेम, समर्पण, र तपस्याको प्रतीक हो।
हामीले त्यो मर्मलाई पुनः जीवित पार्नुपर्छ।
पण्डित तिमल्सिनाको चिन्तनले हामीलाई स्मरण गराउँछ—धर्म केवल उत्सव होइन, यो जीवनशैली हो।
